‘ทริส’ ประเมิน ‘ไทยช่วยไทยพลัส’ เอฟเฟ็กต์เครดิตธุรกิจค้าปลีก-ค้าส่ง
โครงการ “ไทยช่วยไทยพลัส” เรือธงของรัฐบาลในการแก้ปัญหาเศรษฐกิจ ยามที่ต้องเผชิญกับผลกระทบจากปัจจัยภายนอกประเทศ อย่างปัญหาความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ที่ทำท่าจะยืดเยื้อยาวนานกว่าที่คาดกันไว้เดิม ล่าสุด เปิดให้ลงทะเบียนผ่านแอปพลิเคชั่นเป๋าตังแล้ว ได้รับการตอบรับอย่างรวดเร็ว จนคาดว่าการลงทะเบียนไทยช่วยไทยพลัสเพื่อยืนยันสิทธิจะเต็ม 30 ล้านสิทธิ(คน)ในเวลาไม่นานนัก
ขณะที่ “ทริส เรทติ้ง” ได้ออกบทวิเคราะห์เครดิตของเซ็กเตอร์ “ค้าปลีกค้าส่ง” โดยชี้ว่าไทยช่วยไทยพลัสเป็นมาตรการร่วมจ่ายของภาครัฐที่มีแนวโน้มทำให้เปลี่ยนช่องทางการใช้จ่ายมากกว่าก่อให้เกิดอุปสงค์ใหม่อย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้น ผลต่อ GDP จึงน่าจะอยู่ในวงจำกัด คาดจะมีส่วนเพิ่มประมาณ 0.4%
โดยบทบาทหลักของมาตรการอยู่ที่การประคองกำลังซื้อของครัวเรือนท่ามกลางค่าครองชีพที่ยังอยู่ในระดับสูง มุ่งลดภาระค่าครองชีพของครัวเรือนและหนุนการใช้จ่ายผ่านผู้ค้ารายย่อย ร้านค้าชุมชน และร้านธงฟ้า ซึ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับประโยชน์โดยตรงในระยะแรก ขณะที่ผู้ประกอบการค้าปลีกสมัยใหม่อาจเผชิญแรงกดดันต่อจำนวนลูกค้าในระยะสั้น โดยเฉพาะในหมวดอาหารและสินค้าอุปโภคบริโภคจำเป็น
โดยกลุ่ม “ค้าปลีกสมัยใหม่” มองว่า “ไฮเปอร์มาร์เก็ต” มีแนวโน้มที่จะได้รับแรงกดดันหนักที่สุด เนื่องจากเป็นกลุ่มที่มีสัดส่วนรายได้จากสินค้าจำเป็นสูงและมีฐานลูกค้าที่อ่อนไหวต่อราคา จึงมีความเสี่ยงต่อการถูกทดแทนสินค้าโดยตรงมากกว่าเมื่อการใช้จ่ายย้ายไปยังช่องทางที่ได้รับการอุดหนุน ส่งผลให้จำนวนลูกค้าและยอดขายอาจอ่อนตัวลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหมวดสินค้าที่สามารถทดแทนกันได้
อย่างไรก็ดี ความเสี่ยงในด้านลบยังน่าจะอยู่ในวงจำกัด โดยเห็นได้จากตัวอย่างของโครงการร่วมจ่ายของภาครัฐในอดีต (คนละครึ่งพลัส) โดยกลุ่มไฮเปอร์มาร์เก็ตยังคงมีฐานลูกค้าประจำที่มีความภักดีจากการที่ร้านค้ามีความหลากหลายของสินค้า มีระดับราคาที่แข่งขันได้ และความสะดวกสบายจากการผสานช่องทางออนไลน์และออฟไลน์ที่ราบรื่น
ด้าน “ธุรกิจค้าส่ง” มีแนวโน้มที่จะได้รับผลกระทบในวงจำกัด เนื่องจากรายได้จากการขายในปริมาณมากให้แก่ร้านค้ารายย่อยและผู้ประกอบการต่าง ๆ มีความเชื่อมโยงกับโครงการอุดหนุนโดยตรงที่น้อยกว่า หากมองในแง่ดีแล้ว โครงการนี้อาจส่งผลดีเล็กน้อยต่อผู้ค้าเหล่านี้ เนื่องจากร้านค้าปลีกรายย่อยที่ต้องสต๊อกสินค้าเพิ่มเพื่อรองรับยอดขายที่เพิ่มขึ้นจะสั่งซื้อสินค้ามากขึ้น ช่วยชดเชยภาวะซบเซาของอุปสงค์ได้ระดับหนึ่ง
สำหรับ “ร้านสะดวกซื้อ” ผลกระทบน่าจะอยู่ในระดับเป็นกลางถึงบวกเล็กน้อย แม้ไม่ได้รับประโยชน์โดยตรงจากโครงการ แต่สภาพคล่องของผู้บริโภคที่ดีขึ้นอาจหนุนให้การซื้อเพื่อความสะดวกและการซื้อแบบไม่ได้วางแผนล่วงหน้าเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ทั้งนี้ การเข้าถึงและความจำเป็นในการบริโภคประจำวันน่าจะช่วยรักษาปริมาณผู้ใช้บริการรวมทั้งจำกัดความเสี่ยงในด้านลบ
“ทริส เรทติ้ง” ระบุอีกว่า ในส่วนผู้ประกอบการ “ค้าปลีกสินค้าฟุ่มเฟือย” รวมถึง “ร้านแฟชั่นและร้านเฉพาะทาง” มีแนวโน้มได้รับผลกระทบในระดับเป็นกลางถึงลบเล็กน้อย เนื่องจากการใช้จ่ายบางส่วนอาจเบี่ยงไปยังสินค้าจำเป็นในช่วงที่โครงการมีผลบังคับใช้ (มิ.ย.-ก.ย. 2569) อย่างไรก็ดี ผลกระทบดังกล่าวไม่น่าจะมีนัยมากและน่าจะเกิดขึ้นเพียงชั่วคราว เพราะการใช้จ่ายในหมวดนี้ขึ้นอยู่กับรายได้และความเชื่อมั่นของผู้บริโภคมากกว่ามาตรการอุดหนุน
ในแง่ผลต่อเครดิต “ทริส เรทติ้ง” มองว่า ผลกระทบจากไทยช่วยไทยพลัสน่าจะมีนัยต่อเครดิตของผู้ประกอบการค้าปลีกสมัยใหม่ในวงจำกัดและเป็นเพียงระยะสั้น ๆ โดยการเปลี่ยนการใช้จ่ายไปสู่การค้าปลีกแบบดั้งเดิมในช่วงสั้น ๆ ไม่ได้สะท้อนสัญญาณการเปลี่ยนแปลงในเชิงโครงสร้างของภูมิทัศน์ในธุรกิจค้าปลีก
ทั้งนี้ ผลกระทบต่อธุรกิจไฮเปอร์มาร์เก็ต ค้าส่ง ร้านสะดวกซื้อ และร้านค้าปลีกสินค้าฟุ่มเฟือยคาดว่าจะอยู่ในระดับเพียงเล็กน้อยที่สามารถจัดการได้และไม่น่าจะกระทบต่อความสามารถในการทำกำไรหรือปัจจัยพื้นฐานด้านเครดิตของผู้ประกอบการในระยะยาว