‘ยุโรป’ : สัตว์เศรษฐกิจ ในกรงพิพิธภัณฑ์โบราณ

“ถ้าไม่แกร่งจริง คงไม่จ้องทำลาย” เมื่อยุโรปถูกปรามาสว่าเป็นเพียง ‘พิพิธภัณฑ์โลก’ มีไว้แค่ท่องเที่ยวในวัยเกษียณ คริสติน ลาการ์ด ประธาน ECB จึงฟาดกลับทุกคำสบประมาท ยอมรับจุดอ่อนเรื่อง AI แต่ชูจุดแข็งที่สหรัฐไม่มีวันเข้าใจ เตือนขบวนการบ่อนทำลายทั้งหลาย อย่าลืมว่า ยุโรปคือ ‘สัตว์เศรษฐกิจ’ สายพันธุ์ประชาธิปไตย

คริสติน ลาการ์ด ประธานธนาคารกลางยุโรป (ECB) ให้สัมภาษณ์กับ The Economist ถึงสถานะทางเศรษฐกิจของยุโรป ยอมรับว่ายุโรปกำลังตามหลังสหรัฐในเชิงตัวเลข GDP และนวัตกรรม AI แต่ชูโรงระบบสวัสดิการและการกระจายรายได้คือเป้าหมายหลักที่ยุโรปเลือก มองว่าแรงกดดันจากภายนอกจะเป็นตัวเร่งการปฏิรูปโครงสร้างครั้งใหญ่

เมื่อ GDP ไม่ใช่คำตอบเดียว

ลาการ์ดยอมรับข้อเท็จจริงทางสถิติว่า หากพิจารณาจากผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ยุโรปล้าหลังสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะตัวเลข GDP ต่อหัวที่ยุโรปตามหลังอยู่ถึง 40% รวมถึงการที่ยุโรปพ่ายแพ้ในศึกการปฏิวัติปัญญาประดิษฐ์ (AI Revolution) จนถูกมองว่าเป็นเพียง “พิพิธภัณฑ์โลก” หรือสถานที่สำหรับการท่องเที่ยวและวัยเกษียณเท่านั้น

แต่เธอให้ทรรศนะเชิงลึกว่าการใช้ GDP เพียงอย่างเดียว อาจไม่ใช่บรรทัดฐานที่สมบูรณ์แบบในการวัดความสำเร็จของสังคม ยุโรปเลือกดำเนินงานภายใต้โมเดลที่แตกต่าง ซึ่งให้ความสำคัญกับการกระจายความมั่งคั่ง (Wealth Distribution) ระบบสาธารณสุขที่ดีกว่า และความปลอดภัยในชีวิตที่สูงกว่า ซึ่งเป็นทางเลือกที่คนในสังคมยุโรปเป็นผู้กำหนดเอง

ตัวเร่งการปฏิรูปโครงสร้าง

เมื่อถูกถามถึงกรณีข้อพิพาทในงานเลี้ยงอาหารค่ำที่ดาวอส (Davos) ซึ่งตัวแทนจากสหรัฐ ภายในงานแสดงท่าทีดูแคลนยุโรป ลาการ์ดระบุว่า เธอไม่ได้มองเรื่องนี้เป็นความขัดแย้งส่วนตัว แต่เปรียบเสมือนเป็นแรงส่งกระตุ้นให้ยุโรปเคลื่อนไหว เพื่อขับเคลื่อนการปฏิรูป และก่อนหน้าเธอก็ได้รับแรงส่งมาเป็นระลอก ความกดดันดังกล่าวได้แก่ :

• รายงานของมาริโอ ดรากี (The Draghi Report) : แผนปฏิรูปกว่า 450 หน้าที่มุ่งเน้นการฟื้นฟูขีดความสามารถในการแข่งขัน
• นโยบายของโดนัลด์ ทรัมป์ : แรงกดดันทางการค้าและการเมืองที่บีบให้ยุโรปต้องพึ่งพาตนเองมากขึ้น
• ความท้าทายจากตัวเลขเศรษฐกิจโลก : เธอเปรียบเทียบสถานการณ์การปฎิรูป ณ ปัจจุบัน คือ เปลี่ยนจาก “ระบบรถเมล์” ที่แยกส่วนกันวิ่ง ให้กลายเป็น “ขบวนรถไฟสายด่วน” ที่บูรณาการนโยบายร่วมกัน

ความย้อนแย้งของสหรัฐ

ในประเด็นความสัมพันธ์ข้ามมหาสมุทรแอตแลนติก ลาการ์ดมองว่า ทางการสหรัฐไม่เข้าใจสัตว์เศรษฐกิจ ที่เรียกว่ายุโรป เธอกล่าวว่า

“สหรัฐในสมัยก่อนนั่นแหละ ที่เป็นคนผลักดันให้พวกเราชาวเทือกเขายุโรปมารวมตัวกัน จนเกิดเป็น ‘สิ่งมีชีวิตที่น่าทึ่ง’ อย่างสหภาพยุโรปขึ้นมา แล้วมันกลับขัดกับสิ่งที่หลายคนพูดกันในตอนนี้ (ที่ว่าสหรัฐอยากให้ยุโรปแยกกัน)

แต่ฉันมองว่า ‘เจ้าสัตว์ตัวนี้’ (ยุโรป) ถูกเลี้ยงดูและเติบโตขึ้นมาบนหลักการประชาธิปไตย โดยที่เรายังให้เกียรติ ‘อำนาจการตัดสินใจ’ และ ‘ความเป็นอิสระ’ ของแต่ละประเทศสมาชิกอยู่ ในขณะที่ทุกคนก็ยังกอดคอรวมพลังกันเป็นหนึ่งเดียว…”

ซึ่งมีโครงสร้างกึ่งสหพันธรัฐที่ซับซ้อนและให้เกียรติอธิปไตยของรัฐสมาชิก การรวมตัวกันของยุโรปจึงถูกมองว่าเป็นความยุ่งยากในสายตานักการเมืองสหรัฐมาโดยตลอด

นอกจากนี้ เธอยังให้ความเห็นต่อข้อสังเกตที่ว่า มีความพยายามจากบางกลุ่มในสหรัฐ (เช่น ขบวนการ MAGA) ที่ต้องการสนับสนุนกลุ่มขวาจัดในยุโรปเพื่อบ่อนทำลายสหภาพยุโรป โดยลาการ์ดสรุปอย่างเฉียบคมว่า

“หากมีความพยายามจะบ่อนทำลายยุโรปจริง นั่นก็พิสูจน์ให้เห็นว่ายุโรปมีความแข็งแกร่งหรือมีศักยภาพที่สูงมาก จนทำให้คู่แข่งต้องเกิดความกังวล”