รัฐบาลลุยปราบ-จับบุหรี่ไฟฟ้า 5 เดือนกว่า 3 พันคดี หมอทศพรเตือนมายาคติสูบบุหรี่ไฟฟ้า

รัฐบาลเอาจริงปราบ-จับบุหรี่ไฟฟ้า รัฐมนตรีประจำสำนักนายกฯ ระบุบุหรี่ไฟฟ้าภัยคุกคามสุขภาพเด็ก-เยาวชนไทย ด้านหมอทศพรบี้บุหรี่ไฟฟ้า ออกกลยุทธ์ล่าเหยื่อ พุ่งเป้าเด็ก เตือนมายาคติสูบบุหรี่ไฟฟ้าหวังเลิกบุหรี่มวนได้ WHO ยืนยันไม่มีหลักฐาน เผยข่าวดีองค์การเภสัชฯ สามารถผลิตยาเลิกบุหรี่ตัวใหม่ชื่อ Cytisine ประสิทธิภาพสูง

ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.) คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล จัดประชุมวิชาการ “บุหรี่กับสุขภาพแห่งชาติ” ครั้งที่ 23 ในโอกาสครบรอบ 20 ปี ศจย. เรื่อง “รวมพลังกระชากหน้ากากธุรกิจบุหรี่ไฟฟ้า : คนรุ่นใหม่รู้เท่าทันกลยุทธ์”

ผศ.ดร.นพ.วิชช์ เกษมทรัพย์ ผู้อำนวยการ ศจย.กล่าวว่า สถานการณ์ปัจจุบันที่บุหรี่ไฟฟ้าที่แทรกซึมสู่สังคมไทย โดยเฉพาะกลุ่มเด็กและเยาวชน ซึ่งองค์การอนามัยโลก กำหนดประเด็นการรณรงค์ Unmasking the Appeal กระชากหน้ากากธุรกิจบุหรี่ไฟฟ้า ทำให้ ศจย.ต้องเร่งสร้างความตระหนักรู้เพื่อต่อสู้กับกลยุทธ์อุตสาหกรรมบุหรี่ไฟฟ้า รวมถึงสร้างความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายเพื่อปกป้องเด็กและเยาวชนไทย

นางสาวจิราพร สินธุไพร รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ประธานเปิดการประชุม กล่าวว่า บุหรี่ไฟฟ้ากลายเป็นภัยคุกคามสุขภาพ ด้วยอุตสาหกรรมบุหรี่ไฟฟ้ามีความซับซ้อนขึ้น ส่วนหนึ่งเกิดจากกลยุทธ์ทางการตลาดที่มุ่งเป้าที่เด็กและเยาวชน ทำผลิตภัณฑ์ที่มีหลากหลาย มีรสชาติที่น่าดึงดูด ขณะเดียวกันก็สร้างภาพลักษณ์ให้ดูทันสมัย เพื่อให้เสมือนว่าบุหรี่ไฟฟ้าไม่อันตราย

“หลายประเทศห้ามจำหน่ายบุหรี่ไฟฟ้า รวมถึงประเทศไทย ซึ่งนโยบายรัฐบาลนี้ได้แสดงถึงเจตจำนงการปราบปรามบุหรี่ไฟฟ้าอย่างจริงจัง เช่น การบูรณาการการทำงานกว่า 20 หน่วยงานเพื่อรับมือการลักลอบการนำเข้าบุหรี่ไฟฟ้า การปูพรมปราบปรามการจำหน่ายบุหรี่ไฟฟ้าทั้งรูปแบบร้านค้าและออนไลน์ พร้อม ๆ กับการประชาสัมพันธ์เชิงรุกสร้างการรับรู้ในวงกว้าง”

รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีกล่าวอีกว่า ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์-2 สิงหาคม 2568 ระยะเวลา 5 เดือน เจ้าหน้าที่สามารถจับกุมคดีบุหรี่ไฟฟ้าได้กว่า 3,157 คดี ยึดของกลางกว่า 2,945,674 ชิ้น มูลค่ารวมกว่า 579,324,618 บาท ซึ่งมากกว่ายอดของปี 2566 และ 2567 ทั้งปี นอกจากนี้ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมยังได้ดำเนินการระงับและปิดกั้น URL ที่กระทำผิดเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้ากว่า 11,000 URL ซึ่งมากกว่าสถิติทั้งปี 2567 เช่นกัน

นางสาวจิราพรกล่าวย้ำว่า สถิติเหล่านี้สะท้อนถึงการเอาจริงของรัฐบาลในการปราบปรามการแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้า เพื่อปกป้องเด็กและเยาวชน อนาคตของชาติ แม้จะต้องเผชิญกับความท้าทายหลายประการ แต่รัฐบาลยังคงมุ่งมั่นที่จะเดินหน้าปราบปรามอย่างต่อเนื่อง

ด้าน นพ.ทศพร เสรีรักษ์ ประธานคณะกรรมาธิการการสาธารณสุข สภาผู้แทนราษฎร กล่าวถึงการปกป้องเด็กไทยจากบุหรี่ไฟฟ้าว่า กลยุทธ์ล่าเหยื่อธุรกิจบุหรี่ไฟฟ้า วันนี้มุ่งเป้าไปที่เด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี โดยเฉพาะจะเห็นว่าอายุเด็กต่ำลงไปถึง 1 ปี 7 เดือน รวมทั้งวัยรุ่นผู้หญิงสูบบุหรี่ไฟฟ้าถึง 18 เท่า

“บุหรี่ไฟฟ้าส่งผลกระทบต่อสมองเด็กที่กำลังพัฒนา ด้วยบุหรี่ไฟฟ้ามีสารนิโคตินที่แก้จุดอ่อนบุหรี่มวน โดยใช้นิโคตินสังเคราะห์ทำให้ไม่ละคายคอ มีกลิ่นหอม ยั่วใจเด็ก ไม่เว้นแม้แต่ผู้ใหญ่ แต่รู้หรือไม่ว่าส่งผลกระทบตามมาทำให้เกิดโรคปอดหาย และยังทำให้การคิดวิเคราะห์ และสมาธิเด็กและเยาวชนมีปัญหาไปหมด”

นพ.ทศพรยืนยันว่า มายาคติการสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพื่อเลิกบุหรี่มวนไม่เป็นความจริง ซึ่งองค์การอนามัยโลก ยืนยันไม่มีหลักฐานว่าบุหรี่ไฟฟ้าสามารถใช้เพื่อการเลิกบุหรี่มวนได้ วันนี้มีข่าวดีองค์การเภสัชกรรมของไทยสามารถผลิตยาเลิกบุหรี่ตัวใหม่ ชื่อ Cytisine มีประสิทธิภาพสูงสามารถลดอาการขาดยาจากการขาดนิโคตินได้ดี

นอกจากนี้ เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2568 รัฐบาลเห็นชอบ 5 มาตรการปกป้องเด็กไทยจากบุหรี่ไฟฟ้าแล้ว ที่สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) เสนอ ซึ่งหนึ่งในข้อเสนอคือการยังคงกฎหมายห้ามการนำเข้าและจำหน่ายบุหรี่ไฟฟ้า รวมทั้งการปฏิบัติตามพันธสัญญาที่ไทยได้ลงสัตยาบันกับองค์การอนามัยโลกไว้

“ปัจจุบันมี 42 ประเทศทั่วโลกยังคงกฎหมายห้ามการนำเข้าและจำหน่ายบุหรี่ไฟฟ้า และพบว่าประเทศที่ห้ามนำเข้าบุหรี่ไฟฟ้าเด็ดขาดจะมีอัตราการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเด็กและเยาวชนต่ำกว่าประเทศที่ใช้มาตรการอื่น ๆ

ทั้งนี้ มีกรณีศึกษาประเทศที่ห้ามนำเข้าอย่างเด็ดขาดสามารถควบคุมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าได้ดี แต่พอเปลี่ยนอนุญาตให้นำเข้าบุหรี่ไฟฟ้ามาจำหน่ายได้ เกิดการระบาดในเด็กและเยาวชนเพิ่มขึ้น 2-5 เท่า เช่น ในแคนาดา นิวซีแลนด์” นพ.ทศพรกล่าว และว่า

การห้ามนำเข้าบุหรี่ไฟฟ้ายังสามารถลดภาระค่าใช้จ่ายของรัฐในการดูแลรักษาประชาชนที่เกิดจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้า รวมถึงผลกระทบที่จะเกิดจากครอบครัว ซึ่งถือเป็นความสูญเสียทางเศรษฐกิจที่นับไม่ถ้วน ดังนั้น การแทรกแซงนโยบายสาธารณะของอุตสาหกรรมบุหรี่ไฟฟ้า กมธ.การสาธารณสุขจะร่วมกระชากหน้ากาก เพื่อปกป้องเด็กและเยาวชนไทย