จีนไม่ซื้อถั่วเหลืองสหรัฐแม้แต่รายการเดียว ครั้งแรกตั้งแต่ทศวรรษ 1990

ตั้งแต่เริ่มฤดูกาลส่งออกปีนี้ จีนยังไม่มีการสั่งซื้อถั่วเหลืองจากสหรัฐแม้แต่รายการเดียว นับเป็นครั้งแรกตั้งแต่ทศวรรษ 1990 ทำให้เกษตรกรสหรัฐเผชิญกับราคาที่ใกล้ระดับต่ำที่สุดในรอบหลายปี

บลูมเบิร์ก (Bloomberg) รายงานว่า เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1990 ที่จีนไม่ได้สั่งซื้อถั่วเหลืองจากสหรัฐ ในช่วงเริ่มต้นฤดูกาลส่งออก เป็นสัญญาณว่ารัฐบาลจีนกำลังใช้สินค้าเกษตรกรรมเป็นหนึ่งในเครื่องมือต่อรองทางการค้ากับสหรัฐอีกครั้ง ในฐานะผู้ซื้อถั่วเหลืองรายใหญ่ที่สุดและมีอิทธิพลต่อตลาดโลก

ข้อมูลจากกระทรวงเกษตรสหรัฐระบุว่า ในวันที่ 11 ก.ย. ซึ่งนับเป็นเวลากว่า 2 สัปดาห์หลังจากเริ่มต้นฤดูกาลส่งออก จีนยังไม่มีการสั่งซื้อถั่วเหลืองจากสหรัฐแม้แต่รายการเดียว ถือเป็นครั้งแรก อ้างอิงจากบันทึกข้อมูลที่ย้อนหลังไปถึงปี 1999

เมื่อปี 2024 ที่ผ่านมา สหรัฐเป็นผู้ส่งออกถั่วเหลืองคิดเป็นสัดส่วน 1 ใน 5 ของยอดนำเข้าถั่วเหลืองทั้งหมดของจีน มีมูลค่ากว่า 1.2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 3.8 แสนล้านบาท) และเป็นสัดส่วนมากกว่าครึ่งหนึ่งของมูลค่าการส่งออกถั่วเหลืองทั้งหมดของสหรัฐ แต่ในปีนี้ไม่พบยอดการสั่งซื้อใด ๆ จากจีน

เอเวน เพย์ (Even Pay) นักวิเคราะห์ด้านการเกษตรจาก Trivium China บริษัทที่ปรึกษาด้านนโยบายในกรุงปักกิ่ง กล่าวว่า การรับมือของจีนในเรื่องถั่วเหลืองมีความคล้ายคลึงกับกลยุทธ์ที่ใช้กับแร่หายาก (แรร์เอิร์ธ) สะท้อนให้เห็นถึงการวางแผนอย่างรอบคอบมานานหลายปี นับตั้งแต่สงครามการค้าครั้งล่าสุดในสมัยรัฐบาลทรัมป์ 1.0

“พฤติกรรมของผู้ซื้อไม่ได้เป็นเพียงผลจากการที่จีนเก็บภาษีนำเข้าถั่วเหลืองสหรัฐที่สูง (กว่า 20%) เท่านั้น แต่ยังรวมถึงความไม่แน่นอนเกี่ยวกับทิศทางภาษีในระยะสั้น และสัญญาณทางการเมืองที่ชัดเจนจากรัฐบาลจีน ซึ่งไม่อนุญาตให้มีการซื้อขายเกิดขึ้น หากไม่ได้รับการอนุมัติจากเจ้าหน้าที่”

กลยุทธ์ดังกล่าวดูเหมือนจะได้ผล เกษตรกรอเมริกันมีผลผลิตล้นเหลือจากฤดูกาลเก็บเกี่ยว และเผชิญกับราคาที่ใกล้ระดับต่ำที่สุดในรอบหลายปี กลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกถั่วเหลือง ซึ่งเป็นฐานเสียงสำคัญของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ออกมาเตือนถึง “ภาวะตกต่ำทางการค้าและการเงิน” พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลทำข้อตกลงกับจีนเพื่อยกเลิกภาษีถั่วเหลืองที่ส่งไปยังจีนถึงกว่า 20%

ในขณะที่ฝั่งประเทศจีน ผู้ซื้อถั่วเหลืองรายใหญ่ เช่น โรงงานสกัดน้ำมันถั่วเหลือง ฟาร์มเลี้ยงสุกร และผู้ผลิตอาหารสัตว์ ซึ่งเคยได้รับผลกระทบจากสงครามการค้าในสมัยรัฐบาลทรัมป์ 1.0 สำรองปริมาณถั่วเหลืองสำหรับใช้นานหลายเดือนจากบราซิลแล้ว บางรายเพิ่มสต๊อกเป็นสองเท่า อีกทั้งยังมีคลังสำรองขนาดใหญ่ของรัฐบาลเป็นกันชนเพิ่มอีกชั้นหนึ่ง

แหล่งข่าวไม่ประสงค์ออกนามระบุว่า จีนซื้อถั่วเหลืองในปริมาณที่เพียงพอต่อความต้องการไปจนถึงสิ้นปีนี้แล้ว ทำให้ความจำเป็นเร่งด่วนในการสั่งซื้อจากสหรัฐถูกเลื่อนออกไป อย่างน้อยจนถึงไตรมาสแรกของปี 2026

กลยุทธ์ดังกล่าวไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่ถั่วเหลืองเท่านั้น แต่จีนยังได้ปรับลดปริมาณการสั่งซื้อข้าวโพด ข้าวสาลี และข้าวฟ่างจากสหรัฐ สำหรับฤดูกาลใหม่ สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลที่ต้องการลดการพึ่งพาสหรัฐและกระจายแหล่งอุปทานสินค้าของตน

ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ผู้นำจีน มีกำหนดจะพูดคุยกับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐในวันนี้ (19 ก.ย.) เวลา 21.00 น. ตามเวลาท้องถิ่นจีน (20.00 น. ตามเวลาไทย) เกี่ยวกับอนาคตการให้บริการของแอปพลิเคชั่นติ๊กต๊อก (TikTok) ในสหรัฐ

ท่ามกลางความขัดแย้งเรื่องการจำกัดการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์และแรร์เอิร์ธ ภาคเกษตรกรรมยังเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่เกษตรกรอเมริกันคาดหวังว่าจะเป็นหนึ่งในหัวข้อหลักในการเจรจาการค้าระหว่างสหรัฐกับจีน