โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ช่องทางสร้างโอกาสทางธุรกิจใหม่ของไทย
คอลัมน์ : นอกรอบ ผู้เขียน : พงษ์ประภา นภาพฤกษ์ชาติ ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS
เมื่อเดือนมิถุนายน 2568 ที่ผ่านมา รัฐบาลไทยได้จับมือกับรัฐบาลเกาหลีใต้ผ่านทางการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) และ Korea Hydro and Nuclear Power Co., Ltd. (KHNP) เพื่อร่วมกันศึกษาความเป็นไปได้เบื้องต้นของการดำเนินโครงการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ทั้งในแง่ของแนวทางปฏิบัติด้านพลังงานและการพัฒนาบุคลากร
นอกจากนั้น ภาครัฐของไทยได้มีการบรรจุแผนพัฒนาโครงการ SMR ไว้ในร่างแผนพัฒนากำลังผลิตกำลังไฟฟ้าของประเทศไทย พ.ศ. 2567-2580 (ร่างแผน PDP2024) และแผนวิสาหกิจ กฟผ. ปี 2568-72 แล้ว ซึ่งเป็นก้าวสำคัญที่สะท้อนความจริงจังในการพัฒนาโรงไฟฟ้า SMR ของไทย
จากร่างของแผนพัฒนาดังกล่าว ภาครัฐมีแผนที่จะให้ กฟผ.เริ่มก่อสร้างโรงไฟฟ้า SMR ในปี 2575 และเดินเครื่องโรงไฟฟ้า SMR ที่มีกำลังการผลิตไฟฟ้าทั้งหมด 600 เมกะวัตต์ ในช่วงปี 2580-2640 (60 ปี)
โดยแบ่งเป็นกำลังการผลิตไฟฟ้าของโรงไฟฟ้า SMR ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือราว 300 เมกะวัตต์ และกำลังการผลิตไฟฟ้าของโรงไฟฟ้า SMR ในภาคใต้ราว 300 เมกะวัตต์ ซึ่งแผนการลงทุนดังกล่าวจะก่อให้เกิดเม็ดเงินลงทุนในการพัฒนา SMR และสร้างรายได้เพิ่มเติมแก่ กฟผ.ในอนาคต
Krungthai COMPASS ประเมินว่า การที่ กฟผ.ลงทุน SMR ที่มีกำลังการผลิตรวม 600 เมกะวัตต์ตามนโยบายของภาครัฐจะก่อให้เกิดเม็ดเงินลงทุนในการพัฒนา SMR ราว 9.3 หมื่นล้านบาท ซึ่งอยู่ภายใต้สมมุติฐานที่ว่า กฟผ.เลือกลงทุนโรงไฟฟ้า SMR ประเภท Land-Based Water-Cooled SMRs (LWR) ที่ใช้เงินในการลงทุนราว 155 ล้านบาท/เมกะวัตต์ ในปี 2575 ซึ่งสอดคล้องกับการประเมินของ Wood Mackenize และสถาบันพลังงานนิวเคลียร์ของสหรัฐ
นอกจากนั้น การลงทุน SMR ดังกล่าวยังสร้างรายได้จากการขายไฟฟ้าราว 7.8 แสนล้านบาท ตลอดระยะเวลาการดำเนินงาน 60 ปี หรือเฉลี่ยปีละ 1.3 หมื่นล้านบาท และสร้างผลตอบแทนโดยเฉลี่ย (IRR) อยู่ราว 6.8% ต่อปี ซึ่งอยู่ภายใต้สมมุติฐานที่ว่า SMR ดังกล่าวขายไฟฟ้าในรูปแบบเดียวกับราคาขายไฟฟ้าของภาคเอกชนให้กับ กฟผ.
ซึ่งประกอบด้วย 2 ส่วน ได้แก่ 1) ค่าพร้อมจ่ายไฟฟ้า ซึ่งคาดว่าจะคงที่อยู่ที่ 0.68 บาท/หน่วยไฟฟ้า 2) ค่าพลังงานไฟฟ้าที่คาดว่าจะเฉลี่ยอยู่ราว 1.94 บาท/หน่วยไฟฟ้า จากการประเมินโดย UBS และสมาคมนิวเคลียร์โลก ทั้งนี้ ค่าพลังงานไฟฟ้าจะเปลี่ยนแปลงตามทิศทางของราคาเชื้อเพลิงหลัก อย่าง Uranium-235
Krungthai COMPASS ประเมินว่าการลงทุน SMR ของ กฟผ.ที่กล่าวมาข้างต้น นอกจากจะสร้างรายได้เพิ่มเติมจากการขายไฟฟ้าให้ กฟผ.แล้ว ยังสร้างรายได้แก่ธุรกิจที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานของการพัฒนา SMR ของไทยในช่วงปี 2575-80 ราว 4.3 หมื่นล้านบาท
โดยธุรกิจที่ได้รับประโยชน์จากการลงทุนดังกล่าวมากที่สุด คือธุรกิจรับเหมาก่อสร้างและโยธา ซึ่งคาดว่าจะสามารถสร้างรายได้ให้ผู้ประกอบการในกลุ่มนี้ราว 2.26 หมื่นล้านบาทในช่วงเวลาดังกล่าว
แม้ว่าการลงทุน SMR ข้างต้นจะสร้างรายได้เพิ่มเติมแก่ กฟผ.และผู้ประกอบการไทยที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานของการพัฒนา SMR
อย่างไรก็ดี เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในแง่ของประสิทธิภาพและความปลอดภัยของ SMR แก่ประชาชน ภาครัฐและภาคเอกชนของไทยสามารถปฏิบัติตามแนวทางดังนี้
1) เลือกพื้นที่ตั้งของโรงไฟฟ้า SMR ที่มีระบบส่งไฟฟ้าที่จำกัดและอยู่ใกล้แหล่งน้ำ เพื่อเพิ่มความเสถียรในการใช้ไฟฟ้าของพื้นที่ และลดต้นทุนในการก่อสร้าง
2) รับฟังความคิดเห็นจากชุมชนที่อยู่รอบ SMR พร้อมทั้งเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับกระบวนการดำเนินงานอย่างครบถ้วน 3) ออกกฎหมายให้ผู้ประกอบธุรกิจ SMR ต้องจัดเงินทุนสำหรับการกำจัดกากกัมมันตรังสี
4) ออกแบบ SMR ให้มีระบบตัดไฟฟ้าและต้านทานแผ่นดินไหว รวมทั้งมีอาคารที่ใช้กักเก็บกากกัมมันตรังสี เพื่อป้องกันความเสียหายของ SMR และการรั่วไหลของสารกัมมันตรังสี
5) ก่อสร้างแหล่งเก็บกากกัมมันตรังสีใต้พื้นดินอย่างถาวร ในบริเวณที่ไม่มีรอยเลื่อนที่ยังเคลื่อนไหว และมีชั้นหินเก่าแก่ที่มั่นคง เพื่อให้มั่นใจได้ว่าสามารถกักเก็บกากกัมมันตรังสีที่ทิ้งจาก SMR ได้อย่างปลอดภัย