คิดจากคำถาม

คอลัมน์ : Market-think 
ผู้เขียน : สรกล อดุลยานนท์

อาจารย์วรภัทร์ ภู่เจริญ อดีตวิศวกรนาซ่า ตอนที่เป็นอาจารย์คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เขาเคยสร้างตำนานเรื่อง “ข้อสอบ” เอาไว้

ตามปกติหลังจากสอนครบเทอมจะต้องมีการสอบ

อาจารย์จะเป็นคนออกข้อสอบ

และนิสิตเป็นคนตอบ

จากนั้นอาจารย์จะตรวจข้อสอบและให้คะแนน

แต่ข้อสอบของอาจารย์วรภัทร์ทลายกรอบทั้งหมด

ข้อสอบของเขามีข้อเดียว

“จงออกข้อสอบเอง พร้อมเฉลย”

ครับ เขาให้นิสิตออกข้อสอบเอง และเฉลยเอง

ดูเหมือนง่าย

นิสิตก็คิดว่าง่ายเหมือนกัน

หลายคนออกข้อสอบแบบง่าย ๆ เช่น ปั้นจั่นมีกี่ชนิด ?

และตอบแบบง่าย ๆ

ถือว่าทำครบตามที่อาจารย์สั่งมาแล้ว

ใครทำแบบนี้ อาจารย์วรภัทร์ให้ F

เขาถือว่าเป็นข้อสอบที่ไม่ได้แสดงถึงสติปัญญา หรือความรู้ที่ได้เรียนมาทั้งเทอม

จริง ๆ ข้อสอบนี้ อาจารย์วรภัทร์นอกจากต้องการให้นิสิตรู้จักตั้งคำถามที่ดีแล้ว

เขายังสอนวิชาชีวิตที่ลึกซึ้งให้กับนิสิตด้วย

“ชีวิตคนเราจะให้อาจารย์ตั้งโจทย์อย่างเดียวไม่ได้ ต้องหาโจทย์มาเอง คิดแล้วทำ ถ้าผิดแล้วอาจารย์จะปรับให้”

ผมชอบวิธีคิดของอาจารย์วรภัทร์

เพราะการตั้งโจทย์หรือตั้งคำถามยากกว่าการตอบ

การตอบนั้นมีโจทย์เป็นจุดเริ่มต้นให้คิด

แต่การตั้งคำถามนั้นมีแต่ความรู้ที่ล่องลอยอยู่ในอากาศ

ไม่มีจุดเริ่มต้น

เราต้องหาจุดเริ่มต้นเอง

ยากนะครับ

และ “วิชาชีวิต” ที่อาจารย์วรภัทร์สอนจากโจทย์ข้อนี้ ก็คือชีวิตจริงหลังเรียนจบแตกต่างจากชีวิตในรั้วมหาวิทยาลัยอย่างสิ้นเชิง

ตอนเรียนอาจารย์เป็นคนตั้งโจทย์ให้

นิสิตตอบให้ตรงกับคำตอบของอาจารย์ก็จะได้คะแนน

แต่ชีวิตจริง ไม่มีใครตั้งโจทย์ให้เรา

เราต้องตั้งโจทย์เอง

ตอบเอง

และให้คะแนนเอง

การตั้งคำถามจึงสำคัญไม่น้อยกว่าการหาคำตอบ

คนส่วนใหญ่ชอบแสวงหา “คำตอบ”

โดยลืมถึงความสำคัญของการตั้ง “คำถาม”

ปีใหม่ปีนี้ ผมอยากให้ผู้อ่านทุกท่านลองตั้ง “คำถาม”

ไม่ว่าจะเป็นคำถามกับธุรกิจ หรือชีวิตของตัวเอง

แนะนำว่าอย่าคิดอยู่ในหัว

แต่ให้เขียนในกระดาษหรือพิมพ์ในไอแพดก็ได้

เขียนเป็นข้อ ๆ

คิดอะไรได้ก็เขียน

เพราะถ้าคิดอยู่ในหัว เราจะจำไม่ได้ว่ามีกี่คำถามแล้ว

แต่การเขียน เราจะเห็นคำถามเป็นตัวอักษรชัดขึ้น

และเราจะคิดต่อจากคำถามที่เราเห็น

บางทีคำถามหนึ่งจะนำไปสู่อีกคำถามหนึ่งที่คมกว่าเดิม

ลองเขียนคำถามเยอะ ๆ นะครับ

แล้วค่อย ๆ กลั่นกรองเหลือสัก 10 ข้อ

5 ข้อ

ถ้าตัดทอนจนเหลือข้อเดียวได้

บางทีเราจะได้ “คำถามแห่งชีวิต” ของปีใหม่ที่กำลังมาถึง

สวัสดีปีใหม่ครับ